Hoe is Sinterklaas ontstaan? | Ontstaan van Sinterklaas
translation missing: nl.blog.article.comments_count

Is Sinterklaas ook ooit kind geweest?

Het lijkt een onschuldige vraag uit een nieuwsgierige kindermond, maar kan je er ook een antwoord op verzinnen? Wie was deze goedheilig man? Waar komt het verhaal over de Sint en zijn knecht vandaan? En is het maar een verhaal, of heeft Sinterklaas ook echt bestaan? Lees snel verder, we hebben het mysterie rond het ontstaan van sinterklaas ontrafeld!

Er was eens een jongeman, heel, heel lang geleden…
Om uit te vissen wie Sint Nicolaas was, moeten we terug in de tijd, tot het jaar 280. In Patara, een belangrijke handelsstad in het toenmalige Lycië (het huidige Turkije), werd op een dag een zekere Nicolaas geboren. Op zich misschien niet zo’n belangrijk gebeuren, ware het niet dat deze jongen het later tot bisschop van Myra, de hoofdplaats van Lycië, zou schoppen. Na een druk leven, vol kerkelijke bezigheden, stierf Nicolaas op 62-jarige leeftijd, op 6 december 342.

Jaren later werd zijn eeuwige rust verstoord. Toen moslims het land overheersten, werden de stoffelijke resten van de Katholieke Nicolaas opgegraven en naar Bari, in Zuid-Italië, overgebracht. Nicolaas kreeg een nieuw graf in de Basilica di San Nicola. Tenminste, dat is wat er wordt beweerd. In die tijd was het namelijk niet ongewoon dat beenderen van heiligen als relikwieën werden verkocht en door Pelgrims op hun tochten over de hele wereld verspreid raakten. Daarnaast is er ook het verhaal van de zeelieden die het stoffelijk overschot van Myra naar Bari brachten en een deel van de beenderen zouden hebben gestolen. Uit schrik voor de reactie van anderen omwille van deze ‘heilige diefstal’, lieten ze de gestolen stoffelijke resten achter in een verlaten kerk op het Venetiaanse eilandje Lido, waar ze tot op vandaag ook tentoongesteld worden. Een andere optie is de Sint-Nicolaaskerk in Demre, het vroegere Myra. Turkse archeologen ontdekten een verborgen crypte en nemen aan dat hier de ‘echte’ Sint-Nicolaas begraven ligt…

We zullen wellicht nooit achterhalen waar de heilige Nicolaas begraven ligt, maar zeker is dat hij een geliefd figuur was, en nog steeds is. Zijn naamdag, de dag waarop hij door zijn aanhangers werd gevierd, was 6 december, de dag van zijn overlijden. Doorheen de geschiedenis groeide zijn naamdag uit tot een groots kinderfeest.

Maar vanwaar de link naar de kinderen?


Er zijn verschillende verhalen die aan de grondslag van het ontstaan Sinterklaas liggen.

In Noord-Frankrijk is er de legende over drie studenten en een herbergier. De jongens maken het de herbergier het leven zo zuur, dat hij hen in een wilde razernij vermoordt. Met de hulp van zijn vrouw verstopt hij de drie lijken in een pekelvat. Gelukkig is er Sint Nicolaas, die toevallig korte tijd later in diezelfde herberg blijft overnachten. ’s Nachts droomt hij over de misdaad en bevrijdt de drie studenten uit de ton. Op miraculeuze wijze kan hij hen terug tot leven wekken. De wrede herbergier en zijn vrouw tonen berouw en Sint Nicolaas schenkt hen vergeving.
Een variant op dit verhaal vertelt iets gelijkaardigs: drie kinderen raken verdwaald tijdens het spelen en worden gevangen genomen en ook vermoord door een slager. De moordenaar krijgt hier geen wroeging, ook niet wanneer Sint-Nicolaas aan hem verschijnt. De Heilige man wekt de kinderen wel terug tot leven en bezorgt hen bovendien aan de ouders terug.

Een ander gekend verhaal dat een mogelijke verklaring kan geven voor het imago van de Sint als grote kindervriend, is de legende over het kind in het bad. Een jonge moeder was haar peuter een badje aan het geven. De badkuip had ze op een vuurtje gezet, om het water lekker warm te laten worden. Plots beginnen de kerkklokken te luiden. De vrouw was helemaal vergeten dat vandaag de nieuwe bisschop, Nicolaas van Myra, zou ingehuldigd worden. Ze spoedde zich naar de kerk om de dienst bij te wonen. Plots besefte ze dat ze haar kind in het bad had laten zitten en dat het vuur het water ondertussen al bloedheet had gemaakt. In paniek rende ze terug naar huis, maar wat bleek? De nieuwe bisschop had voor haar een wonder verricht en het kind beschermd: het water was nog koud! Het kindje zat vrolijk in het badje te spelen, zich van geen kwaad bewust.

Een derde legende verklaart mogelijks bepaalde van onze Sinterklaasrituelen: het is het verhaal van een arme vader en zijn drie dochters. De drie meisjes bereiken de leeftijd om te trouwen. Dit betekent dat de vader drie bruidsschatten moet zien te verzamelen, wat helemaal niet haalbaar is. Hoe groter de bruidsschat, hoe groter de kans op een geschikte, goede echtgenoot. De man weet echter niet hoe hij de eindjes aan elkaar moet knopen. Drie bruidsschatten bijeen verzamelen is onbegonnen werk.
Tot er niet één keer, maar wel drie keer een buidel met gouden muntstukken door het raam wordt gegooid, recht in de meisjesschoenen die voor de open haard stonden te drogen.
Dit verhaal geeft goed weer waar het gebruik van het strooien met gouden chocolademunten vandaan komt en waarom we onze schoen voor de Sint klaarzetten, in de hoop die de volgende morgen goed gevuld terug te vinden.
Aan de andere kant was het zo dat arme burgers in de 15de eeuw hun schoen in de kerk plaatsten. De rijkere medeburgers vulden deze schoenen met geld. Kinderen namen deze gewoonte over en plaatsten hun schoen, gevuld met haver en stro, voor het slapen gaan bij het haardvuur. Tegen de ochtend hadden de ouders het stro en de haver door appels, rozijnen, marsepein of speculaas vervangen. Een zeventiende-eeuwse predikant wijdt zelfs een passage in zijn dagboek aan dit ‘heidens gedoe’. Hij vindt het niet kunnen dat een vader ’s nachts op het dak klautert om met een hoefijzer afdrukken te maken, om zijn kinderen ervan te overtuigen dat Sinterklaas die nacht echt met zijn wit paard op het besneeuwde dak heeft gelopen om speelgoed te brengen. Ook toen al werd wie niet braaf was geweest voor zijn streken afgerekend: wie stout was geweest kreeg inderdaad de roe, of een zakje zout!

Vandaar ook het grote boek dat de Sint overal met zich meezeult. Hier staan alle namen van alle kinderen in en ook, en dat is misschien wel het belangrijkste, wie zich goed en niet goed gedragen heeft. Sinterklaas ziet namelijk alles wat kinderen doen en noteert trouw in zijn boek of ze wel of niet hun bord leeg eten, ruziemaken en hun kamer opruimen. Wie lief was het voorbije jaar krijgt wat op zijn of haar verlanglijstje staat. Vele kinderen schrijven een brief naar de sint en vragen snoep of speelgoed

Het échte kinderfeest dankzij een prentenboek


In 1850 schreef Jan Schenkman zijn kinderboek ‘Sint Nikolaas en zijn knecht’. Jan Schenkman is de eerste die alle losse, traditionele elementen die verbonden zijn met het Sinterklaasgebeuren, tot een samenhangend geheel verwerkt. Hij laat Sinterklaas op een paard op het dak rijden en laat hem lekkers uitdelen aan wie goed geweest is. Maar Schenkman bedacht ook nieuwe details: hij noemt Sinterklaas ‘de bisschop van Spanje’ en liet hem dan ook, met de stoomboot uiteraard, van het verre Spanje komen. Deze intrede is ook nu nog een traditie die duizenden kinderen naar de kade lokt om de Sint en zijn gevolg te verwelkomen. Het feit dat Sinterklaas het gezelschap van een knecht krijgt, is ook ontsproten aan het creatieve brein van Schenkman. Later werd deze knecht tot Zwarte Piet omgedoopt, een grappige spring-in-’t-veld en ijverig hulpje van de Sint. In Duitsland heet Zwarte Piet Schmutzli en in Frankrijk Père Fouettard.
Het misschien wel bekendste sinterklaasliedje ‘Zie ginds komt de stoomboot’, werd door Schenkman geschreven. Op de tonen van het Duitse ‘Im Märzen der Bauer’ vertelt hij in drie strofen het verhaal van Sint Nicolaas en zijn zwarte knecht.

Nog even geduld, kinderen, maar hij komt, hij komt,... de goede lieve Sint...

Sinterklaas

translation missing: nl.blog.comments.leave_comment